Ενδοσκοπική Χειρουργική Μιτροειδούς Βαλβίδας
Η μιτροειδής είναι η βαλβίδα που επιδέχεται επιδιόρθωση συχνότερα από κάθε άλλη. Στις εκφυλιστικές παθήσεις, η διατήρηση της φυσικής βαλβίδας είναι εφικτή στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων και αποτελεί σαφώς ανώτερη λύση από την αντικατάσταση.
Η μιτροειδής βαλβίδα
Βρίσκεται ανάμεσα στον αριστερό κόλπο και την αριστερή κοιλία και αποτελείται από δύο γλωχίνες. Δεν λειτουργεί μόνη της: στηρίζεται σε έναν δακτύλιο, σε λεπτές τενόντιες χορδές και στους θηλοειδείς μυς της κοιλίας. Το σύνολο αυτό συνιστά έναν ενιαίο μηχανισμό, όπου η βλάβη σε οποιοδήποτε τμήμα επηρεάζει τη λειτουργία του συνόλου.
Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί η επιδιόρθωση υπερτερεί. Όταν η βαλβίδα αντικαθίσταται, ο υποβαλβιδικός μηχανισμός θυσιάζεται εν μέρει και η αριστερή κοιλία χάνει σημαντικό μέρος της γεωμετρικής της στήριξης.
Ανεπάρκεια μιτροειδούς
Είναι η συχνότερη πάθηση της βαλβίδας. Η βαλβίδα δεν κλείνει ερμητικά και μέρος του αίματος επιστρέφει από την κοιλία προς τον κόλπο σε κάθε συστολή. Διακρίνεται σε δύο κατηγορίες με εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.
Πρωτοπαθής ή εκφυλιστική ανεπάρκεια
Το πρόβλημα βρίσκεται στην ίδια τη βαλβίδα: πρόπτωση γλωχίνας, χάλαση του ιστού ή ρήξη τενόντιων χορδών. Είναι η μορφή που ανταποκρίνεται άριστα στη χειρουργική επιδιόρθωση και όπου το όφελος της επέμβασης είναι μεγαλύτερο.
Δευτεροπαθής ή λειτουργική ανεπάρκεια
Η βαλβίδα είναι ανατομικά φυσιολογική, αλλά η αριστερή κοιλία έχει διαταθεί, συνήθως μετά από έμφραγμα ή λόγω μυοκαρδιοπάθειας, και τραβά τις γλωχίνες μακριά από το σημείο σύγκλεισης. Εδώ η αντιμετώπιση επικεντρώνεται πρώτα στη βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής της καρδιακής ανεπάρκειας.
Στένωση μιτροειδούς
Σπανιότερη πλέον στη χώρα μας, οφείλεται κυρίως σε παλαιά ρευματική νόσο ή σε ασβεστοποίηση του δακτυλίου. Εκδηλώνεται με δύσπνοια, αίσθημα παλμών και συχνά με κολπική μαρμαρυγή.
Συμπτώματα
Δύσπνοια στην κόπωση που εξελίσσεται σταδιακά, εύκολη κόπωση, αίσθημα παλμών, μειωμένη αντοχή. Συχνά ο ασθενής προσαρμόζει ασυναίσθητα τη δραστηριότητά του και δηλώνει ασυμπτωματικός, ενώ στην πραγματικότητα έχει περιορίσει σημαντικά τη ζωή του.
Γιατί η επιδιόρθωση υπερτερεί
- Διατηρείται ο φυσικός ιστός και ο υποβαλβιδικός μηχανισμός, με αποτέλεσμα καλύτερη μακροπρόθεσμη λειτουργία της αριστερής κοιλίας.
- Δεν απαιτείται διά βίου αντιπηκτική αγωγή, εφόσον δεν συνυπάρχει κολπική μαρμαρυγή.
- Δεν υπάρχει προσθετικό υλικό που φθείρεται, άρα δεν τίθεται θέμα μελλοντικής αντικατάστασης λόγω φυσιολογικής φθοράς.
- Ο κίνδυνος λοίμωξης της βαλβίδας είναι σαφώς μικρότερος.
- Τα δεδομένα δείχνουν καλύτερη μακροχρόνια επιβίωση σε σύγκριση με την αντικατάσταση, στην εκφυλιστική νόσο.
Η δυνατότητα επιδιόρθωσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εμπειρία του κέντρου. Η ίδια βαλβίδα μπορεί να κριθεί μη επιδιορθώσιμη σε ένα κέντρο και να αποκατασταθεί επιτυχώς σε ένα άλλο. Αυτός είναι ένας από τους σοβαρότερους λόγους για να ζητήσει κανείς δεύτερη γνώμη πριν δεχθεί αντικατάσταση.
Η ενδοσκοπική επέμβαση
Η μιτροειδής βαλβίδα προσφέρεται ιδανικά για πλήρως ενδοσκοπική προσέγγιση. Η επέμβαση εκτελείται μέσα από μικρές τομές στο δεξιό πλάγιο θωρακικό τοίχωμα, με κάμερα υψηλής ευκρίνειας που προσφέρει μεγέθυνση και οπτικό πεδίο ανώτερο από αυτό της ανοιχτής επέμβασης.
Η εξωσωματική κυκλοφορία εγκαθίσταται περιφερικά. Ο αριστερός κόλπος ανοίγεται και η βαλβίδα αξιολογείται λεπτομερώς. Ανάλογα με τη βλάβη, η αποκατάσταση περιλαμβάνει αφαίρεση του πλεονάζοντος τμήματος της γλωχίνας, δημιουργία τεχνητών χορδών από υλικό ανθεκτικό στον χρόνο και τοποθέτηση δακτυλίου που σταθεροποιεί το αποτέλεσμα.
Πριν από την ολοκλήρωση, η λειτουργία της βαλβίδας ελέγχεται με διοισοφάγειο υπερηχογράφημα ενώ η καρδιά λειτουργεί. Αν το αποτέλεσμα δεν είναι απολύτως ικανοποιητικό, η αποκατάσταση επανεκτιμάται στον ίδιο χρόνο.
Πότε είναι η σωστή στιγμή
Στη σοβαρή πρωτοπαθή ανεπάρκεια, η επέμβαση ενδείκνυται όταν εμφανιστούν συμπτώματα. Ενδείκνυται όμως και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, όταν το υπερηχογράφημα δείχνει ότι η καρδιά αρχίζει να επιβαρύνεται: πτώση της συσταλτικότητας, διάταση της αριστερής κοιλίας, εμφάνιση κολπικής μαρμαρυγής ή πνευμονικής υπέρτασης.
Η σύγχρονη τάση είναι υπέρ της έγκαιρης επέμβασης σε κέντρα με υψηλά ποσοστά επιτυχούς επιδιόρθωσης. Ο λόγος είναι απλός: όσο νωρίτερα γίνει η αποκατάσταση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να διατηρηθεί η φυσική βαλβίδα και τόσο πληρέστερη η ανάκαμψη της κοιλίας. Η παρατεταμένη αναμονή οδηγεί σε μη αναστρέψιμη βλάβη του μυοκαρδίου.
Ανάρρωση
Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως τέσσερις έως πέντε ημέρες. Χωρίς διατομή του στέρνου, ο ασθενής κινητοποιείται από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα και δεν αντιμετωπίζει περιορισμούς στη χρήση των χεριών. Η επιστροφή σε εργασία γραφείου γίνεται συνήθως μέσα σε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες.
Μετά από επιδιόρθωση, η αντιπηκτική αγωγή είναι συνήθως προσωρινή. Συνιστάται υπερηχογραφικός έλεγχος στον πρώτο χρόνο και στη συνέχεια ετησίως, ώστε να επιβεβαιώνεται η σταθερότητα του αποτελέσματος.
Συχνές ερωτήσεις
Μου είπαν ότι η βαλβίδα μου δεν επιδιορθώνεται. Ισχύει;
Ενδέχεται, αλλά αξίζει επανεκτίμηση. Το ποσοστό επιτυχούς επιδιόρθωσης διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την εμπειρία του κέντρου. Στην εκφυλιστική νόσο, η πλειονότητα των βαλβίδων είναι επιδιορθώσιμη σε έμπειρα χέρια.
Πόσο διαρκεί μια επιδιορθωμένη βαλβίδα;
Μια καλά εκτελεσμένη επιδιόρθωση σε εκφυλιστική νόσο είναι σταθερή για δεκαετίες. Η ανάγκη επανεπέμβασης είναι μικρή και σαφώς μικρότερη από τη φθορά μιας βιολογικής προσθετικής βαλβίδας.
Έχω πρόπτωση μιτροειδούς. Θα χρειαστώ χειρουργείο;
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων όχι. Η πρόπτωση είναι συχνό εύρημα και τις περισσότερες φορές δεν συνοδεύεται από σημαντική ανεπάρκεια. Χειρουργείο τίθεται μόνο όταν η ανεπάρκεια γίνει σοβαρή και επιβαρύνει την καρδιά.
Θα φαίνεται η ουλή;
Οι τομές βρίσκονται στο δεξιό πλάγιο θωρακικό τοίχωμα, ανάμεσα στα πλευρά, και σε γυναίκες τοποθετούνται με τρόπο που τις καθιστά ιδιαίτερα διακριτικές. Δεν υπάρχει ουλή στο κέντρο του στήθους.
Έχω και κολπική μαρμαρυγή. Αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα;
Ναι. Στον ίδιο χειρουργικό χρόνο μπορεί να πραγματοποιηθεί επέμβαση αντιμετώπισης της κολπικής μαρμαρυγής, καθώς και σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου, μειώνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Σας έχει προταθεί αντικατάσταση μιτροειδούς;
Πριν δεχθείτε προσθετική βαλβίδα, αξίζει να αξιολογηθεί αν η δική σας βαλβίδα μπορεί να επιδιορθωθεί. Στείλτε μας το υπερηχογράφημα καρδιάς σας.